ییلد فارمینگ (Yield Farming) چیست؛ راهنمای جامع کشت سود در دیفای

کشت‌کنند‌گان سود از استراتژی‌های بسیار پیچیده‌ای بهره می‌برند. آن‌ها رمزارزهایشان را مداوم بین بازارهای وام‌دهی مختلف جابه‌جا می‌کنند تا به حداکثر سود برسند. آن‌ها همچنین در مورد بهترین استراتژی‌های کشت سود بسیار مرموز عمل می‌کنند. چرا؟ هرچه افراد بیشتری در مورد استراتژی یاد بگیرند، آن استراتژی کم‌اثرتر خواهد شد. کشت سود، غرب وحشی دنیای دیفای (DeFi) است؛ جایی که در آن کشاورزان برای به دست آوردن بهترین محصول با هم رقابت می‌کنند.

جنبش امور مالی غیر متمرکز (دیفای) در خط مقدم نوآوری‌ها در فضای بلاک‌چین بوده است. چه چیزی اپلیکیشن‌های دیفای را منحصربه‌فرد می‌سازد؟ بدون نیاز به مجوز هستند بدین معنی که هرکس (یا هر چیز مانند یک قرارداد هوشمند) با یک خط اینترنت و کیف پول دیجیتال (والت) می‌تواند با آن‌ها تعامل داشته باشد. علاوه بر آن معمولا به نگهبان یا نفر میانی ندارند؛ به عبارت دیگر آن‌ها بدون نیاز به اعتماد (Trustless) هستند. خوب حالا این اپلیکیشن‌ها چه چیز جدیدی ارائه می‌دهند؟

یکی از مفاهیم جدید، کشت سود است. با این روش می‌توان از سرمایه‌های رمزارز و استفاده از پروتکل‌های نقدشوندگی (Liquidity) بدون نیاز به مجوز کسب سود کرد. این روش به همه امکان کسب سود با استفاده اکوسیستم غیر متمرکز «پول لگو» (رمزارزهایی با قابلیت تبدیل شدن به یکدیگر) می‌دهد که بر بستر اتریوم ساخته شده است. در ‌نتیجه، کشت سود چگونگی نگه‌داری توسط سرمایه‌گذاران را تغییر می‌دهد. چرا سرمایه‌تان را ساکن نگه می‌دارید درحالی‌که می‌توانید از آن سود کسب کنید؟

کشت‌کنندگان سود چگونه به محصولاتشان رسیدگی می‌کنند؟ انتظار چه محصولی را می‌توانند داشته باشند؟ اگر می‌خواهید کشت‌کننده‌ی سود باشید باید از کجا شروع کرد؟ در این مقاله به همه‌ی این پرسش‌ها پاسخ خواهیم داد.

کشت سود که استخراج نقدینگی (Liquidity Mining) نیز نامیده می‌شود،‌ روشی برای تولید پاداش با رمزارزها است. به بیان ساده‌تر، به ‌معنی قفل ‌کردن رمزارزها و کسب پاداش است.

از بعضی لحاظ می‌توان کشت سود را مشابه استیکینگ (Staking) در نظر گرفت؛ اما در پشت پرده‌ی آن موارد پیچیده‌ی زیادی در جریان است. کشت سود در اغلب موارد با کاربرانی به نام تأمین‌کنندگان نقدینگی (Liquitidy Provider) یا LP سروکار دارد که به استخرهای نقدینگی سرمایه اضافه می‌کنند.

استخر نقدینگی (Liquidity Provider) چیست؟ درحقیقت قرارداد هوشمندی حاوی سرمایه است. در عوض فراهم آوردن نقدینگی برای استخر، تأمین‌کنندگان نقدینگی پاداش دریافت می‌کنند. این پاداش از کارمزدهای تولیدشده توسط پلتفرم دیفای یا منابع دیگر تولید می‌شود.

بعضی از استخرهای نقدینگی توکن‌های متعددی جایزه می‌دهند. سپس آن توکن‌ها در استخرهای نقدینگی دیگری برای کسب پاداش قرار داده می‌شوند و به همین ترتیب این کار ادامه می‌یابد. چگونگی ظهور سریع استراتژی‌های پیچیده را می‌توان دید.

کشت سود معمولا به‌وسیله‌ی توکن‌های ERC-20 بر بستر اتریوم انجام می‌شود، پاداش‌ها هم نوعی از این توکن‌ها هستند. احتمالا این کار در آینده تغییر پیدا کند. فعلاً اکثر این فعالیت‌ها در اکوسیستم اتریوم انجام می‌شود.

اتصال بین بلاک‌چین‌ها و سایر پیشرفت‌های مشابه ممکن است به اپلیکیشن‌‌های دیفای اجازه بدهد تا ندانم‌گرای بلاک‌‎چین (blockchain-agnostic) باشند یعنی بتوانند روی بلاک‌چین‌های مختلف اجرا شوند که از توانایی‌‎های مختلف قراردادهای هوشمند پشتیبانی می‌‎کنند.

کشت‌کنندگان سود اغلب در جستجوی بهره‌های زیاد، سرمایه‌شان را بین پروتکل‌های مختلف جابه‌جا می‌کنند، در نتیجه پروتکل‌های دیفای می‌توانند مشوق‌های اقتصادی دیگری را برای جذب سرمایه بیشتر روی پلتفرم ایجاد کنند. همانند صرافی‌های متمرکز، نقدشوندگی به جذب سرمایه بیشتر تمایل دارد.

یکی از دلایل توجه زیاد به کشت سود انتشار توکن COMP که توکن تصمیم‌گیری اکوسیستم کامپاند است. توکن‌های تصمیم‌گیری (Governance) حق تصمیم‌گیری را به دارندگان این توکن می‌دهد؛ اما نحوه‌ی توزیع این توکن‌ها باید چگونه باشد تا شبکه تا حد امکان غیر متمرکز شود؟

راهی معمول برای شروع ابتدایی یک بلاک‌چین غیر متمرکز تقسیم این توکن‌ها به‌صورت الگوریتمی با مشوق‌های نقدشوندگی است. این کار باعث جذب تأمین‌کنندگان نقدینگی می‌شود تا به‌وسیله‌ی تأمین نقدشوندگی توکن جدید را «کاشت» کنند.

انتشار COMP کشت سود را به وجود نیاورد اما انتشار آن باعث افزایش محبوبیت توزیع این نوع از توکن‌ها شد. پس از آن سایر پروژه‌های دیفای به ایده‌های جدیدی برای جذب نقدینگی به اکوسیستم‌هایشان رسیدند.

راهی مناسب برای اندازه‌گیری سلامت کلی شبکه در کشت سود دیفای چیست؟ جواب، کل ارزش قفل‌شده است. این معیار نشان می‌دهد که چه مقدار ارز دیجیتال در وام‌دهی دیفای و سایر بازارهای پولی قفل شده است.

به بیان دیگر TVL مجموع نقدینگی در استخرهای نقدینگی است. این کار معیار خوبی برای اندازه‌‌گیری سلامت شبکه‌ی دیفای و بازار کشت سود در مجموع است. این معیار همچنین برای مقایسه‌ی «سهم بازار» پروتکل‌های مختلف DeFi استفاده می‌شود.

مکان خوبی برای پیگیری TVL وب‌سایت دیفای‌ پالس (Defi Pulse) است. در آنجا می‌توان بررسی کرد که در کدام پلتفرم یا ارز دیجیتال بالاترین مقدار ETH قفل شده است. در آنجا می‌توان TVL را با EHT، USD و حتی BTC اندازه گرفت، هر یک از آن‌ها دیدی کلی در مورد وضعیت کنونی بازارهای پولی دیفای به شما می‌دهد.

ییلد فارمینگ با مدلی به نام بازارسازی خودکار (AMM) در ارتباط است. این کار شامل فراهم‌آورندگان نقدینگی و استخرهای نقدینگی است. حال بیاید ببینیم این چگونه کار می‌کند.

تأمین‌کنندگان وجوه را به استخرهای نقدینگی واریز می‌کنند. این استخر به بازاری نیرو می‌بخشد که در آن کاربران می‌توانند وام بدهند یا بگیرند یا توکن‌ها را مبادله کنند. استفاده از این پلتفرم‌ها مشمول کارمزد می‌شود که بعداً طبق سهمی که در استخر دارند به تأمین‌کنندگان نقدینگی داده می‌شود. این اساس کار AMM است.

علاوه بر اینکه این تکنولوژی جدید است، کاربردهایش به اینجا ختم نمی‌شود. شکی در آن نیست که رویکردهای جدید، کاربردهای کنونی را  تغییر می‌دهد.

علاوه بر کارمزدها، مشوق دیگر برای اضافه کردن وجوه، توزیع توکن‌های جدید است. برای مثال ممکن است در یک بازار باز، مقدار کافی از یک توکن برای خرید وجود نداشته باشد، ازطریق تأمین نقدینگی برای یک استخر خاص می‌توان توکن را به‌دست آورد.

همان‌طور که مشاهده می‌کنید، لایه‌های بیشتری از پیچیدگی می‌تواند وجود داشته باشد. cDAI را می‌توان در پروتکل دیگری واریز کرد (و پسوند دیگری در این فرایند اضافه می‌شود که نشان‌دهنده‌ی توکن ضرب‌شده در سیستم بعدی است) و به همین ترتیب. این زنجیره‌ها می‌توانند برای پیگیری بسیار پیچیده شوند.

معمولا تخمین بازگشت سرمایه‌ی کشت سود سالانه محاسبه می‌شود. این معیارها سودی را که سالانه می‌توان انتظار داشت را تخمین می‌زند.

برخی از این معیارها نرخ درصد سالیانه (APR) و بهره‌ی درصد سالیانه (APY) است. تفاوت این دو معیار در این است که APR اثر ترکیب‌ (Compounding) را در نظر نمی‌گیرد اما APY این کار را انجام می‌دهد. منظور از ترکیب، سرمایه‌گذاری مجدد سودها برای تولید بهره‌ی بیشتر است. بااین‌حال آگاه باشید که گاهی این دو واژه به‌جای هم به کار می‌روند.

این را هم در نظر بگیرید که این‌ها فقط تخمین و گمانه‌زنی هستند. حتی پاداش‌های کوتاه‌مدت نیز به‌سختی قابل تخمین هستند، چرا؟ کشت سود بازاری بسیار رقابتی و سرعتی است و پاداش‌ها به‌سرعت نوسان می‌کنند. اگر استراتژی کشت برای مدتی مؤثر باشد، کشت‌کنندگان زیادی آن را به کار می‌گیرند و بهره‌های زیاد متوقف می‌شود.

ازآنجاکه معیارهای APR و APY از بازارهای منسوخ به دست آمده است، دیفای باید معیار خودش را برای محاسبه‌ی بهره‌ها ایجاد کند. به دلیل سرعت زیاد دیفای، تخمین بهر‌ه‌ی هفتگی یا روزانه می‌تواند معقول‌تر باشد.

به‌صورت کلی زمانی‌که سرمایه‌ای وام می‌گیرید، باید در ازای وام، وثیقه بگذارید. این کار در اساس تضمینی برای وام است. این کار تا چه حدی معقول است؟ به پروتکلی که سرمایه‌ی خود را به آن سپرده‌اید بستگی دارد، اما باید به‌دقت نرخ وثیقه را تحت نظر بگیرید.

اگر ارزش وثیقه‌ی شما از حد لازم پروتکل پایین‌تر بیاید، وثیقه در بازار آزاد نقد می‌شود. برای جلوگیری از نقد شدن چه باید کرد؟ باید وثیقه‌ی بیشتری گرو بگذارید.

هر پلتفرمی قوانین مربوط به خودش را دارد، یعنی نرخ وثیقه‌گذاری در هر یک تفاوت دارد. به‌علاوه آن‌ها با مفهومی به نام وثیقه‌گذاری اضافی (Overcollateralization) کار می‌کنند. این یعنی وام‌گیرندگان باید ارزش بیشتر مقداری که قرض می‌گیرند، واریز کنند. چرا؟ برای کاهش ریسک سقوط بازار و نقد شدن پول عظیم به وثیقه ‌گذاشته‌شده در سیستم.

کشت سود آسان نیست. پرسودترین استراتژی‌های کشت سود بسیار پیچیده هستند و تنها برای کاربران حرفه‌ای پیشنهاد می‌شود. علاوه بر آن در کل کشت سود برای کسانی مناسب است که سرمایه‌ی زیادی دارند (نهنگ‌ها).

کشت سود آسان نیست و اگر دانش کافی نداشته باشید به احتمال زیاد ضرر خواهید کرد. در مورد نقد شدن [و از دست رفتن] وثیقه صحبت کردیم، اما سایر ریسک‌های کشت سود چیست؟

ریسک واضح دیگری در کشت سود قراردادهای هوشمند است. به دلیل ماهیت دیفای، اکثر پروتکل‌ها توسط تیم‌های کوچک و بودجه‌های محدود ساخته می‌شوند، این امر باعث افزایش ریسک ناشی از باگ در قراردادهای هوشمند می‌شود.

حتی در پروتکل‌های بزرگ‌تر که توسط شرکت‌های مشهور بازرسی می‌شود، آسیب‌پذیری و باگ دیده می‌شود. به علت ماهیت تغییرناپذیر بلاک‌چین، این‌ امر موجب ضرر کاربران می‌شود. باید قبل از قفل‌کردن پول‌هایتان در ‌قراردادهای هوشمند‌ این موارد را در نظر بگیرید.

یکی از بزرگ‌ترین مزایای دیفای، بزرگ‌ترین عیب آن نیز هست، ایده‌ی ترکیب‌پذیری (Composability) است. بیایید نگاهی به اثر آن بر دیفای بیندازیم.

همان‌طور که قبلا بحث شد، پروتکل‌های دیفای بدون نیاز به مجوز هستند و می‌توانند با هم ترکیب شوند. این یعنی تمام اکوسیستم دیفای بر تک‌تک بلوک‌هایش وابسته است. این همان چیزی است که در مورد ترکیب‌پذیری این اپلیکیشن‌ها بحث کردیم، آن‌ها به‌آسانی با هم کار می‌کنند

حال ریسک این امر در کجاست؟ اگر تنها یکی از این بلوک‌های سازنده کار خود را انجام ندهد، تمام اکوسیستم رنج می‌برد. این یکی از بزرگ‌ترین ریسک‌های کشت‌کنندگان سود و استخرهای نقدینگی است. نه‌تنها باید به پروتکلی که پولتان را به آن واریز کرده‌اید بلکه به تمام دیگر پروتکل‌هایی که بدان وابسته است، اعتماد کنید.

چگونه می‌توان پاداش‌های ییلد فارمینگ را به دست آورد؟ راه تعریف‌شده‌ای برای کشت سود وجود ندارد. درحقیقت استراتژی‌های کشت سود ممکن است هر ساعت تغییر کنند. هر پلتفرم و استراتژی قوانین و ریسک‌های خاص خود را دارد. اگر می‌خواهید کشت سود را شروع کنید، باید با نحوه‌ی کارکرد پروتکل‌های نقدینگی غیر متمرکز آشنا شوید.

محبوب‌ترین پلتفرم‌های کشت سود کدام‌اند؟ این فهرستی جامع نیست و تنها مجموعه‌ای از اساس‌ترین پروتکل‌های استراتژی‌ کشت سود است.

کامپاند یک بازار پولی الگوریتمی است که به کاربران اجازه وام‌دهی و وام‌گیری سرمایه‌هایشان را می‌دهد. هر کسی که والت اتریومی دارد می‌تواند سرمایه‌ را در استخر نقدینگی کامپاند واریز و بهره دریافت کند و فورا شروع به ترکیب (Compounding) که در بالا توضیح داده شد، کند. نرخ‌ها براساس عرضه و تقاضا به‌صورت الگوریتمی تنظیم می‌شود.

میکر پلتفرم اعتباری غیر متمرکز است که از تولید دای (DAI) پشتیبانی می‌کند، استیبل‌کوینی که به‌صورت الگوریتمی معادل دلار (USD) است. همه می‌توانند یک والت میکر (Maker Wallet) باز کنند و دارایی‌های وثیقه‌ای مانند ETH، BAT، USDC یا WBTC را در آنجا قفل کنند. افراد می‌توانند ازطریق این وثیقه‌های قفل‌شده DAI را به‌عنوان قرض، تولید کنند. این قرض در طول زمان بهره‌ای را تولید می‌کند که نرخ ثبات (Stability Fee) نام دارد، این نرخ توسط دارندگان توکن MKR تعیین می‌شود.

کشت‌کنندگان سود می‌توانند ازطریق میکر، دای ضرب کنند و در استراتژی‌های کشت سود از آن استفاده کنند.

سینتتیکس پروتکل سرمایه‌ی ترکیبی است. این پروتکل به افراد اجازه می‌دهد تا توکن شبکه‌ی سینتتیکس (SNX) یا اتر (ETH) را به‌عنوان وثیقه استیک (Stake با همین تلفظ) کنند و در مقابل سرمایه‌های ترکیبی ضرب کنند. سرمایه‌ی ترکیبی چیست؟ هر چیزی که قیمت قابل اتکایی داشته باشد. این امر باعث می‌شود تا هر سرمایه‌ی مجازی به پلتفرم سینتتیکس بتواند اضافه شود.

سینتتیکس در آینده استفاده‌ از انواع سرمایه‌ها برای کشت سود را ممکن می‌سازد. می‌خواهید کیسه‌های طلای خود را در استراتژی‌های کشت سود در بلندمدت سرمایه‌گذاری کنید؟ شاید جواب سینتتیکس باشد.

آوه پروتکل وام‌دهی و وام‌گیری غیر متمرکز است. نرخ‌های بهره با توجه به شرایط فعلی بازار به‌صورت الگوریتمی تنظیم می‌شود. وام‌دهنده در مقابل «aToken» دریافت می‌کنند. این توکن‌ها پس از واریز به‌سرعت شروع به کسب سود و ترکیب بهره (کامپاندینگ) می‌کنند. آوه همچنین عملکردهای پیشرفته‌‌ی دیگری مانند وام‌های برق‌آسا (Flash Loan) را امکان‌پذیر می‌کنند.

آوه به‌شدت توسط کشت‌کنندگان سود استفاده می‌شود.

یونی‌سواپ پروتکل صرافی غیر متمرکز (DEX) است. تأمین‌کنندگان نقدینگی برای ایجاد بازار، مقداری یکسان از دو توکن را واریز می‌کنند. تریدرها بعداً می‌توانند در استخرهای نقدینگی ترید کنند. در ازای فراهم آوردن نقدینگی، تأمین‌کنندگان نقدینگی از تریدهایی که در استخر انجام می‌شود، کارمزد دریافت می‌کنند.

یونی‌سواپ به دلیل ماهیت بدون زحمتش، یکی از محبوب‌ترین پلتفرم‌های مبادله‌ی توکن است. این امر برای استراتژی‌های کشت سود مفید است.

کرو فایننس پروتکل مبادله‌ی غیر متمرکز است که به‌طور خاص برای مبادله‌‎ی مؤثر‌ استیبل‌کوین‌ها ساخته شده است. برخلاف دیگر پروتکل‌ها مانند یونی‌سواپ، کرو امکان مبادله‌های باارزش استیبل‌کوین‌ها با لغزش (Slippage) نسبتا پایین را می‌دهد.

همان‌گونه که مشاهده ‌می‌کنید به دلیل وفور استیبل‌کوین‌ها، استخرهای کرو جزء اصلی زیرساخت است.

بالانسر استخری نقدینگی است که مشابه یونی‌سواپ و کرو است؛ اما تفاوت اصلی این است که کرو امکان سفارشی کردن اختصاص توکن در استخر نقدینگی (ساخت استخر با مقدار جفت دلخواه) را می‌دهد. این کار به تأمین‌کنندگان نقدینگی امکان ساخت استخرهای سفارشی بالانسر را می‌دهد، مقدار جفت توکن استخر در یونی‌سواپ ۵۰/۵۰ است. همانند یونی‌سواپ تأمین‌کنندگان نقدینگی از تریدهای انجام‌شده در استخر خود، کارمزد دریافت می‌کنند.

به دلیل انعطاف‌پذیری در ساخت استخر نقدینگی، بالانسر نوآوری خلاقانه در استراتژی‌های کشت سود است.

یرن فایننس اکوسیستم غیر متمرکز یکپارچه‌سازان خدمات وام‌دهی چون آوه و کامپاند و ... است. هدف آن بهینه‌سازی وام دادن توکن با یافتن بهترین خدمات سودساز وام‌دهی به‌صورت الگوریتمی است. وجوه در هنگام واریز به «yToken» تبدیل می‌شوند و به‌صورت دوره‌ای برای حداکثرسازی سود دوباره متعادل‌سازی می‌شوند.

یرن فایننس برای کشت‌کنندگانی که می‌خواند به‌صورت خودکار بهترین استراتژی‌ها برایشان انتخاب شود، مفید است.

در این مقاله به جدیدترین هیاهو در فضای رمزارز یعنی کشت سود پرداخته شد. انقلاب امور مالی باعث چه چیزی می‌شود؟ حدس اینکه در آینده چه اپلیکیشن‌هایی روی اجزای فعلی خواهند آمد، غیرممکن است، بااین‌حال پروتکل‌های بدون نیاز به اعتماد نقدینگی و سایر محصولات دیفای در امور مالی، اقتصاد رمزارز و علم رایانه پیش‌گام هستند.

بدون شک بازارهای پولی دیفای می‌تواند به ساختن سیستم مالی آزادتر و در دسترس‌تر برای همگان ازطریق اینترنت کمک کند.

این مقاله حاوی توصیه یا پیشنهاد اقتصادی زومیت نیست. خطر از ‌دست ‌دادن سرمایه در هر سرمایه‌گذاری وجود دارد و سرمایه‌گذار باید پس از مطالعه و تحقیق، تصمیم نهایی را خود اتخاذ کند و مسئولیت تبعات آن را بر ‌عهده گیرد.