چرا سوخت‌گیری با کارت جایگاه محدود شد؟

رضا نواز، سخنگوی جایگاه‌داران سوخت کشور، در رادیو اقتصاد توضیح داد که محدود شدن سوخت‌گیری با کارت جایگاه، از دل یک الگوی تکرارشونده بیرون آمده؛ الگوی استفاده از کارت‌های آزاد، در حالی که بیشتر خودروها کارت سوخت شخصی دارند. نتیجه، صف‌های طولانی‌تر و فشار بیشتر بر جایگاه‌هایی شده که باید فقط نقش پشتیبان را بازی کنند.

او با اشاره به تغییرات اخیر در سهمیه‌بندی و نحوه سوخت‌گیری گفت: «استفاده بیش از حد از کارت‌های آزاد جایگاهها در حالی که بیش از ۹۵ درصد خودروها دارای کارت سوخت شخصی هستند، موجب افزایش صفهای سوخت و ایجاد مشکل برای افرادی میشود که واقعا به کارت جایگاه نیاز دارند.»

داده‌ای که نواز به آن تکیه کرد، روشن است. بیش از ۹۵ درصد خودروها کارت سوخت شخصی دارند، اما بخشی از رانندگان هم‌چنان سراغ کارت آزاد جایگاه می‌روند. همین رفتار، ظرفیت محدود کارت‌های آزاد را تحت فشار گذاشته و کارکرد اصلی آن را از دسترس خارج کرده است.

نواز در توضیح وضعیت مصرف سوخت گفت: «ایران در مصرف بنزین به‌ویژه در میزان مصرف روزانه، در زمره کشورهای پرمصرف جهان قرار دارد و این مساله عوامل مختلفی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به خودروهای پرمصرف و تمایل زیاد مردم به استفاده از خودروهای شخصی اشاره کرد.»

شرایط به نقطه‌ای رسیده بود که کسری موجود در مصرف روزانه بنزین از طریق واردات جبران میشد و این موضوع به صورت غیرمستقیم فشارهایی را بر اقتصاد کشور وارد می‌کرد. اکنون نیز کسری حامل‌های انرژی خود را به شکل برجسته‌تری نشان داده و مشخص است که ناترازی انرژی در کشور تنگناهای زیادی ایجاد کرده است.

در چنین شرایطی، مدیریت مصرف فقط یک تصمیم اجرایی ساده نیست؛ به یک ابزار کنترل فشار بر شبکه توزیع و بودجه انرژی تبدیل شده است. محدودتر شدن کارت‌های آزاد جایگاه نیز در همین مسیر قرار می‌گیرد.

نواز درباره فلسفه وجودی کارت جایگاه توضیح داد: «فلسفه وجودی کارت جایگاه این است که در مواقع ضروری، فردی که کارت سوخت خود را به همراه ندارد، کارت سوختش صادر نشده یا به دستش نرسیده، کارت خود را گم کرده یا به هر دلیل با کمبود سهمیه مواجه شده است، بتواند از کارت جایگاه استفاده کند.»

به بیان دیگر، به گفته او کارت جایگاه قرار نیست جای کارت شخصی را بگیرد. نقش آن، پوشش دادن لحظه‌های اضطرار است؛ از جا ماندن کارت گرفته تا نرسیدن آن، گم شدن یا تمام شدن سهمیه. هر بار که مصرف عادی به این مسیر منتقل می‌شود، ابزار اضطراری به ابزار روزمره بدل می‌شود و همین نقطه، آغاز اختلال در صف‌ها و توزیع است.

سخنگوی جایگاه‌داران سوخت کشور، افزود: «با این حال، در مواردی مشاهده می‌کنیم افرادی که کارت سوخت شخصی دارند نیز از کارت‌های آزاد جایگاه‌ها استفاده می‌کنند. استفاده بیش از حد از کارت آزاد جایگاه‌ها باعث شکل‌گیری صف‌های طولانی می‌شود؛ چراکه تعداد جایگاه‌ها و کارت‌های آزاد از سال ۱۴۰۲ به بعد و بر اساس مصوبات قانونی، روزبه‌روز محدودتر شده است.»

او با اشاره به آمار کارت‌های شخصی گفت: «بر اساس آماری که وزارت نفت و شرکت‌های متولی اعلام کرده‌اند، بیش از ۹۵ درصد افراد دارای کارت سوخت شخصی هستند و اگر این افراد از کارت خودشان استفاده کنند، کارت‌های آزاد موجود در جایگاه‌ها نه‌تنها برای افرادی که واقعا به آن نیاز دارند کفایت می‌کند، بلکه حتی بیش از نیاز نیز خواهد بود.»

نواز در ادامه توضیح داد: «اما زمانی که همه افراد از کارت جایگاه استفاده کنند، با کمبود کارت آزاد و در نتیجه افزایش صف‌ها مواجه می‌شویم. به همین دلیل است که گاهی میزان سوخت‌گیری با کارت جایگاه به ۱۵ لیتر محدود می‌شود. این تغییرات با هدف مدیریت مصرف و به منظور آن انجام می‌شود که مراجعه‌کنندگان به جایگاه‌های سوخت همواره امکان دریافت سوخت داشته باشند و با مشکل مواجه نشوند.»