کارت گرافیک انویدیا جی فورس RTX 5090

در دی ماه سال ۱۴۰۳، انویدیا از کارت گرافیک RTX 5090 به عنوان پرچمدار جدید خود در شرایطی رونمایی کرد که عملاً رقیب قدرتمندی در بازار خرده‌فروشی نداشت. با وجود افزایش نه‌چندان محسوس در قدرت خام گرافیکی، تمرکز اصلی این محصول در مقوله‌ی بازی‌ها بر تولید فریم‌های اضافی مبتنی بر هوش مصنوعی استوار است. اگرچه در حالت عادی قیمت انویدیا RTX 5090 آن را تبدیل به گران‌ترین کارت‌گرافیک بازار کرده است، اما در بازار خرده‌فروشی این برچسب قیمتی بیشتر جنبه‌ی رسانه‌ای دارد و تهیه‌ی این کارت برای کاربران نهایی هزینه‌های چندبرابری را طلب می‌کند.

کارت گرافیک انویدیا جی‌فورس RTX 5090 با بهره‌گیری از تراشه‌ی GB202-400-A1 و معماری پیشرفته‌ی Blackwell 2.0، جهشی انقلابی در عملکرد گرافیکی به شمار نمی‌رود. این تراشه که با لیتوگرافی ۴ نانومتری TSMC 4NP تولیدشده، از آرایه‌ی عظیمی از هسته‌های پردازشی شامل ۲۱۷۶۰ هسته‌ی کودا، ۶۸۰ واحد مپینگ تکسچر، ۱۷۰ هسته‌ی RT برای رهگیری پرتو، ۶۸۰ هسته‌ی Tensor برای تسریع هوش مصنوعی، ۱۷۰ واحد SM و ۱۹۲ واحد خروجی رندر (ROP) برخوردار است.

از دیگر مشخصات فنی RTX 5090 می‌توان به فرکانس پایه‌ی ۲۰۱۰ مگاهرتز و فرکانس بوست ۲۴۱۰ مگاهرتزی اشاره کرد. توان پردازشی این کارت بالغ بر ۱۰۴/۸ ترافلاپس است که نشان از قدرت خام بسیار بالای آن دارد. همچنین، این کارت از ۳۲ گیگابایت حافظه‌ی پرسرعت GDDR7 با پهنای باند ۱۷۹۲ گیگابایت بر ثانیه و رابط حافظه‌ی ۵۱۲ بیتی بهره می‌برد که امکان انتقال داده‌های حجیم را با سرعت فوق‌العاده فراهم می‌کند.

عملکرد کارت گرافیک RTX 5090 در بنچمارک‌های مختلف، برتری چشمگیر آن را نسبت به نسل‌های قبلی و رقبا نشان می‌دهد. در زمینه‌ی هوش مصنوعی، این کارت در اجرای مدل استدلالی DeepSeek R1 به طور قابل توجهی سریع‌تر از کارت RX 7900 XTX شرکت AMD عمل کرده و حتی از RTX 4090 نیز پیشی گرفته است. در بنچمارک‌های مربوط به این مدل هوش مصنوعی، RTX 5090 توانسته مدل‌های Distill Qwen 7b و Distill Llama 8b را با سرعت ۲۰۰ توکن بر ثانیه اجرا کند که تقریباً دو برابر سرعت رقیب خود از AMD است.

این نتایج نشان می‌دهند که RTX 5090 نه تنها در پردازش‌های گرافیکی سنگین، بلکه در محاسبات هوش مصنوعی نیز یک سروگردن بالاتر از رقبا قرار می‌گیرد. در مقایسه با کارت‌های پرچمدار قبلی انویدیا، RTX 5090 حدود دو برابر سریع‌تر از RTX 3090 Ti عمل می‌کند که نشان از پیشرفت چشمگیر عملکرد در طول چند نسل دارد.

عملکرد چشمگیر کارت گرافیک RTX 5090 در اجرای بازی‌های مختلف، آن را به یک انتخاب ایده‌آل برای گیمرهای حرفه‌ای و علاقه‌مندان به تجربه‌ی بالاترین تنظیمات گرافیکی تبدیل می‌کند. همان‌طور که در بازی Final Fantasy 14 در وضوح‌تصویر 4K مشاهده شد، این کارت با ثبت نرخ فریم میانگین ۱۸۲ فریم بر ثانیه، تجربه‌ای روان و بدون نقص را ارائه می‌دهد. این نرخ فریم ۳۱ درصد بالاتر از RTX 4090 است که خود یکی از قدرتمندترین کارت‌های گرافیک موجود در بازار محسوب می‌شود. در مقایسه با کارت RX 7900 XTX از AMD، برتری RTX 5090 با نرخ فریم ۷۴ درصد بالاتر، کاملاً مشهود است. این عملکرد فوق‌العاده به لطف معماری Blackwell، حافظه‌ی پرسرعت GDDR7 و فناوری‌های پیشرفته‌ای مانند DLSS 4 امکان‌پذیر شده است.

انویدیا با نمایش اجرای بازی Cyberpunk 2077 با فعال بودن کامل رهگیری پرتو و فناوری DLSS 4 با نرخ ۲۳۸ فریم بر ثانیه در مقابل نرخ ۱۰۶ فریم بر ثانیه RTX 4090 با DLSS 3.5، قدرت واقعی این کارت در سنگین‌ترین بازی‌های روز را به رخ کشیده است.

با وجود قدرت پردازشی فوق‌العاده، خرید کارت گرافیک RTX 5090 به منبع تغذیه‌ی قدرتمندی نیز نیاز دارد. توان مصرفی این کارت به ۵۷۵ وات می‌رسد که در مقایسه با نسل قبلی، RTX 4090 با توان ۴۵۰ وات، افزایش قابل‌توجهی داشته است؛ به همین دلیل، انویدیا حداقل توان پاور پیشنهادی برای سیستم‌های مجهز به این کارت گرافیک را ۱۰۰۰ وات اعلام کرده است. برای اطمینان از عملکرد پایدار و جلوگیری از هرگونه مشکل در تامین انرژی، استفاده از یک منبع تغذیه‌ی با کیفیت و توان مناسب، که از یک کانکتور برق ۱۶ پین برای اتصال به کارت گرافیک بهره می‌برد، ضروری است.

کارت گرافیک RTX 5090 به عنوان جانشین RTX 4090، پیشرفت‌های چشمگیری را در زمینه‌های مختلف به همراه داشته است. درکنار معماری بهینه و بروزتر، انویدیا ادعا می‌کند که RTX 5090 به لطف فناوری DLSS 4، تا دو برابر سریع‌تر از RTX 4090 عمل می‌کند. در عمل نیز بنچمارک‌ها نشان می‌دهند که RTX 5090 در بسیاری از زمینه‌ها، از جمله بازی‌ها و پردازش‌های هوش مصنوعی، عملکرد به مراتب بهتری نسبت به نسل قبل ارائه می‌دهد.

درحالت Rasterization که می‌توان آن را به عدم استفاده از ری‌تریسینگ خلاصه کرد، عملکرد RTX 5090 در بازی‌ها چیزی در حدود ۲۰ تا ۵۰ درصد در مقایسه با نسل قبل بهبود یافته است. این اختلاف عملکرد برای پردازش‌های ری‌تریسینگ در وضوح‌تصویر 4K به چیزی در حدود ۲۷ الی ۳۵ درصد می‌رسد. بااین‌حال، این افزایش عملکرد با افزایش توان مصرفی نیز همراه بوده است؛ RTX 5090 به ۱۲۵ وات توان بیشتر در مقایسه با نسل قبل احتیاج دارد.

قیمت تعیین‌شده برای کارت گرافیک RTX 5090 در زمان عرضه ۱۹۹۹ دلار است. بااین‌حال، قیمت نهایی برای مصرف‌کنندگان ممکن است بسته به مدل‌های سفارشی ارائه‌شده توسط تولیدکنندگان مختلف و همچنین شرایط بازار متفاوت باشد. گزارش‌ها حاکی از آن است که مدل‌های سفارشی این کارت توسط شرکت‌هایی مانند MSI و ASUS با قیمت‌های بالاتری به فروش می‌رسند. برای مثال، MSI مدل Ventus 3X را با قیمت اولیه‌ی ۲۰۰۰ دلار عرضه کرد که به دلیل تقاضای بالا و احتمالاً عوامل دیگر، قیمت آن با افزایش ۱۸ درصدی به ۲۴۰۰ دلار رسیده است. ASUS نیز مدل Astral RTX 5090 را با قیمت ۲۷۹۹ دلار عرضه کرده که در حال حاضر با افزایش قیمت به ۳۰۷۹ دلار به فروش می‌رسد.

این افزایش قیمت‌ها می‌تواند ناشی از عواملی مانند عرضه‌ی محدود در ابتدای عرضه، تعرفه‌های تجاری و فعالیت واسطه‌ها باشد. همچنین، افزایش تعرفه‌های TSMC روی قطعات کلیدی مانند VRAM نیز می‌تواند در افزایش قیمت نهایی کارت‌های گرافیک تأثیرگذار باشد.